Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği
Yönetmelik, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımların teşvik edilmesi ve yeşil yıkamanın (greenwashing) önlenmesini hedefliyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı çerçevesinde, hangi yatırımların çevresel açıdan sürdürülebilir olduğunu belirlemeyi ve ortak bir dil ile rehberlik sunmayı amaçlıyor.
Çevresel Hedefler ve Uyumlu Ekonomik Faaliyetler başlıkları, Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği’nin merkezinde yer alıyor. Bu kısımlar, çevresel sürdürülebilirliği destekleyen faaliyetleri belirlemek ve uyumlu ekonomik faaliyetlerin nasıl değerlendirileceğini açıklamak için önemli teknik detaylar içermektedir.
Çevresel Hedefler
Yönetmeliğin 7. maddesinde sıralanan 6 çevresel hedef, sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin değerlendirileceği temel kriterler olarak öne çıkarılmıştır:
- Sera Gazı Emisyonlarının Azaltımı (Madde 8): Yenilenebilir enerji üretimi, enerji verimliliğini artırma, karbon yakalama ve depolama teknolojileri gibi faaliyetlerle, Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı’na (NDC) uygun olarak sera gazı emisyonlarının azaltılması amaçlanmaktadır. Düşük karbon teknolojilerine ve altyapısına geçişe katkı sağlayan faaliyetler de bu hedefe uygun kabul edilir.
- İklim Değişikliğine Uyum (Madde 9): İklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltan veya risklerini minimize eden çözümler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Mevcut iklim koşullarıyla uyumlu projeler ve altyapı çözümleri bu kapsamda değerlendirilir. Faaliyetlerin, yalnızca mevcut iklim etkilerine değil, gelecekte beklenen iklim risklerine de uyum sağlaması gerekir.
- Su ve Deniz Kaynaklarının Sürdürülebilir Kullanımı ve Korunması (Madde 10): Su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı, özellikle atık su yönetimi, suyun yeniden kullanımı, deniz ve su ekosistemlerinin korunması gibi konulardaki faaliyetleri içermektedir. Faaliyetlerin insan sağlığı ve ekosistemler üzerindeki olumlu etkileri göz önünde bulundurulmalıdır.
- Döngüsel Ekonomiye Geçiş (Madde 11): Kaynak kullanımını azaltan, geri dönüştürülebilir malzeme veya bio-bazlı hammadde kullanımını artıran faaliyetler ve dayanıklı ve onarılabilir ürünler öne çıkmaktadır.
- Kirliliğin Önlenmesi ve Kontrolü (Madde 12): Hava, su ve toprakta kirlenmeyi önleyen veya en aza indiren faaliyetler yer alıyor. Ayrıca, insan sağlığı üzerindeki zararlı etkileri en aza indirgemeyi amaçlayan kimyasal madde yönetimi ve üretim süreçleri de bu kapsamda yer almakta.
- Biyoçeşitliliğin ve Ekosistemlerin Korunması ile Restorasyonu (Madde 13): Doğal ve yarı doğal ekosistemlerin korunması, bozulmuş ekosistemlerin eski haline getirilmesi ve biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik faaliyetler, bu hedefin temelini oluşturuyor. Sürdürülebilir arazi ve orman yönetimi de bu başlığa dahildir.
Uyumlu Ekonomik Faaliyetler
Yönetmeliğin 6. maddesinde tanımlanan ve genel şartları 4 madde ile verilen Uyumlu Ekonomik Faaliyetler, çevresel hedeflerle uyumlu ve sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olan faaliyetlerdir:
- Çevresel Hedeflere Katkı: Faaliyetlerin, çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması zorunludur.
- Başka Hedeflere Zarar Vermeme: Faaliyetler, bir çevresel hedefe katkı sağlarken diğer hedeflere zarar vermemelidir. Örneğin, sera gazı emisyonlarını azaltırken su kaynaklarını kirletmemeli veya kaynak kullanımını artırmamalıdır.
- Asgari Sosyal Güvenlik Önlemleri: Faaliyetler, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarına uygun asgari sosyal güvenlik ve insan hakları önlemlerine uymak zorundadır. Bu, faaliyetlerin sosyal sürdürülebilirliği de desteklemesi anlamına gelir.
- Teknik Tarama Kriterlerine Uygunluk: Faaliyetler, yönetmelikte belirlenen Teknik Tarama Kriterlerine uygun olmalıdır. Bu kriterler, ekonomik faaliyetlerin çevresel etkilerinin hem kısa hem de uzun vadeli değerlendirilmesine dayanır.
İncelemesini yaptığımız ve sizler için özetini sunduğumuz mevzuat taslağı ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerine açılmıştır. Taslak mevzuat metnine şuradan ulaşabilirsiniz.